Z sercem w plecaku przez Polskę

Obchody Roku Niemiecko-Polskiego 2005/2006 stały się pretekstem do opublikowania  po wschodniej stronie Odry zbioru wierszy i esejów "Z sercem w plecaku. Spotkania z Polską" ("Wydawnictwo Dolnośląskie", 2005), który stanowi przekład wydanej przed trzema laty przez oficynę "House of the Poets" książki "Grundsteine im Gepäck. Begegnungen mit Polen", określonej przez recenzentów mianem pierwszego literackiego wizerunku współczesnej Polski i Polaków, widzianych oczami niemieckiego autora młodego pokolenia. Twórcą tego pełnego kontrastów obrazu, odbiegającego od stereotypowych wyobrażeń, zbudowanego za pomocą wzajemnie przeplatających się fragmentów poezji i prozy, jest dr. Matthias Kneip, uznany poeta i eseista oraz współpracownik naukowy Deutsches Polen-Institut w Darmstadt, przyczyniający się do tworzenia mostu wzajemnego porozumienia, łączącego obydwa narody.
Autor "polskiej mozaiki", będący także publicystą, podróżnikiem oraz znawcą tematyki Europy Środkowej i Wschodniej, doskonale orientuje się w dynamicznych przemianach, które nastąpiły w Polsce na przełomie ostatnich kilkunastu lat. To one sprawiły, iż polska codzienność coraz bardziej upodabnia się do życia na Zachodzie Europy, dlatego w swych utworach próbuje "(...) złapać te motyle, które już się przepoczwarzyły i dawno znikły. By dać wspomnieniom szansę, zanim umrą".
Pisząc tę najbardziej osobistą dla siebie książkę, która została wyróżniona nagrodą Uslarer Literaturpreis oraz zyskała rekomendację samego Karla Dedeciusa, miał na myśli przede wszystkim rodzimych odbiorców - osoby zainteresowane wschodnim sąsiadem Niemiec, ale często niewiele wiedzące na jego temat. Było jednak rzeczą oczywistą, że publikacją zainteresują się również Polacy, ciekawi opinii Niemca młodego pokolenia na temat Polski i zamieszkujących ją ludzi.
Zbiór "Z sercem w plecaku" jest godny polecenia czytelnikom wszystkich - polskich i niemieckich - generacji, ponieważ każda znajdzie w nim coś dla siebie. Łączy w sobie m. in. elementy rodzinnej biografii, literatury podróżniczej oraz swoistego rodzaju przewodnika po kraju nad Wisłą, opisującego najbardziej charakterystyczne polskie miasta, sylwetki sławnych Polaków oraz przypadkowo poznanych, często anonimowych ludzi, którzy zwrócili uwagę autora w czasie podróży. W wielu utworach pojawia się także humor, ironia oraz gra słowna, typowa przede wszystkim dla jego poezji.
W dniach 21-25 listopada  młody twórca wziął udział w cyklu ośmiu odczytów, podczas których przedstawił fragmenty swojej najnowszej książki. Zależnie od życzeń słuchaczy rozmawiał z publicznością w języku  polskim lub niemieckim, odczytując wybrane teksty, reprezentujące każdy z pięciu rozdziałów publikacji, których tytuły brzmią: "Przypadek graniczny", "Daleka podróż", "Kamienie mozaiki", "Obrazy miast" i "Odra".
Opowiedział też o atmosferze specyficznej, niemiecko-polskiej dwukulturowości, w której nieświadomie dorastał za sprawą rodziców pochodzących z Górnego Śląska, kultywujących polskie zwyczaje i tradycje oraz swojej  pracy na Uniwersytecie Opolskim, w czasie której zafascynował się Polską. Na zakończenie odczytał wiersz pt. "Ojczyzna", która zdaniem poety jest tam, gdzie się w danej chwili zabrało swe serce - kamień węgielny.
Listopadowa podróż po Polsce miała dla autora także osobisty charakter i stała się okazją do odwiedzenia Tadeusza Różewicza, który jest bohaterem  jednego z zawartych w tomie esejów, do pisania których zachęcił swego młodego przyjaciela.
Równie istotną była wizyta na opolskim cmentarzu, gdzie pochowano prababcię M. Kneipa, znaną mu z opowieści matki. Jest to ulubione miejsce poety na Śląsku, mające dla niego wymiar symboliczny, gdyż to właśnie tutaj, w 1995 r., uświadomił sobie, iż rodzinnych korzeni powinien szukać na ziemiach, które obecnie należą do Polski. Niniejsze wydarzenie zainspirowało twórcę do napisania wiersza "Na grobie nieznanej prababki", znajdującego się na łamach zbioru "Z sercem w plecaku".
W związku z pobytem po wschodniej stronie Odry niemiecki gość po raz kolejny odwiedził polskie miasta i miejscowości. Podczas podróży zrobił też wiele zdjęć, które staną się materiałem ilustracyjnym następnej książki literackiej o kraju nad Wisłą, którą zamierza napisać.

Anna Marcol
studentka V roku bibliotekoznawstwa na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach